"Sharakan" ensemble - Kot ou kes korek ounem (Armenian folk song)

109 Views
Published
Հայ ժողովրդական «Կոտ ու կես կորեկ ունեմ» երգն է՝ հնագույն երաժշտության «Շարական» անսամբլի կատարմամբ: Մենակատարներ՝ Նելլի Հովակիմյան և Լուսինե Ասիլյան: Գեղարվեստական ղեկավար և դիրիժոր՝ Դանիել Երաժիշտ: Գործիքավորումը՝ Դանիել Երաժիշտի:
Այս երգը ներառված է Ռոբերտ Աթայանի «Կոմիտաս. երկերի ժողովածու»-ի 5-րդ հատորում: Ինչպես հաղորդում է Աթայանը, սա մեկն է այն երգերից, որոնք արևելահայկական դպրոցներ են ներմուծվել Կոմիտասի շնորհիվ: Վարդապետը հաճախ է ընդգրկել իր երգացանկում հատկապես համերգային գործունեության սկզբնական շրջանում: Հետագայում տարածվել են երգի այլ՝ պարզեցված մշակումներ, սակայն կոմիտասյան տարբերակն առավել հարուստ է ելևէջներով, ավելի հարազատ է բուն ժողովրդական երգին և կրում է հնության բույրն ու կնիքը:
Կոմիտասն այս երգը բնութագրում է որպես «ծաղրական պատմվածքի ձևափոխություն»: Երգողը զվարթ շեշտերով պատմում է, որ կոտ ու կես կորեկ ունի, որ պահել է ցանելու նպատակով, իսկ ճնճղուկները թռել, եկել են, հավաքվել դրա շուրջ, որպեսզի ուտեն: Գյուղացին էլ կռացել է, քար վերցրել, որպեսզի նետի նրանց վրա ու հեռու քշի իր կորեկից: Ճնճղուկները թռել, գնացել են բերդի մոտ, նստել տանիքին, որպեսզի այնտեղի իշխանին գանգատվեն իրենից:
Բայց, կարծես, գեղջուկը վատ տրամադրված չէ թռչնակների նկատմամբ, քանի որ սկսում է գորովանքով նկարագրել նրանց. ճնճղուկն ունի կարմիր տոտիկներ, սպիտակ փորիկ, սիրում են ցատկոտելով կուտ որոնել, ջուր խմել առվի եզրին, հետո փախչել մի ապահով տեղ ու թռչնավարի զբոսնել:
Հանկարծ գալիս են մսագործները՝ մորթելու համար. այստեղ առավել ցայտուն է արտահայտվում երգի ծաղրական բնույթը. ճնճղուկն այդ ինչքա՞ն միս պետք է ունենա, որ մսագործին գրավի, այն էլ՝ ոչ թե մեկ, այլ մի քանի մսագործի: Սրանց տեսնելով ճնճղուկին շրջապատած, հավաքվում են նաև գյուղի պառավները՝ փետրելու համար, կարծես՝ ոչ թե մի ճնճղուկ է, այլ հսկայական թռչուն կամ բադերի երամ: Նրանց մոտ են շտապում նաև մի խումբ նորահարսներ, որպեսզի ճնճղուկի ոտքի մաշկը հանեն ու դեղմաշկ՝ ծարիր պահելու փոքրիկ անոթ պատրաստեն: Նորահարսների հետևից շտապում են նաև ջահել աղջիկները, որ խեղճ թռչնակի ոտքի ոսկորը վերցնեն ու դեղդիր՝ աչքերին ծարիր քսելու գործիք պատրաստեն:
Այս «մեծ» իրադարձությանն իրենց օրհնությունը բերելու համար հավաքվում են նաև երեցները և պատշաճ կարգով մեծ արարողություն կատարում: Քիչ անց լուրը հասնում է տանուտերերին՝ գյուղի ավագներին, որոնք շտապում են խորոված ուտելու առիթը բաց չթողնել: Գալիս են նաև գյուղի ամբարների պետերը՝ խնջույքի ժամանակ գեղջավագներին գովելու ու շողոքորթելու համար: Չէ՞ որ նրանք են իրենց հանձնել այս պաշտոնը:
Եվ այս աշխույժ անցուդարձը տեսնելով, գալիս, խմբվում են գյուղի ջահել տղաները՝ դիտելու տեղի ունեցողը և հատկապես հավաքված ջահել աղջիկներին:
Խե՜ղճ ճնճղուկ, իր փոքրիկ մարմնի վրա որքան աչք կա: Կարելի է կարծել, որ այլաբանորեն ծաղրվում է հայ գեղջուկի սոցիալական վիճակը. ինչպես ճնճղուկն է սիրում մեկիկ-մեկիկ կուտ հավաքել, կշտանալ ու կերակրել իր ձագուկներին, այնպես էլ գյուղացին է սիրում տքնաջան աշխատել, հողից հաց քամել և հոգալ իր ու իր ընտանիքի ապրուստը: Արդար վաստակից հետո էլ սիրում է կարմրատոտիկ ճնճղուկի նման երգել ու պարել, զբոսնել բնության գրկում: Բայց նա չարքաշ օրվա ավարտին չի կարողանում շունչ քաշել ու մի փոքր հանգիստ վայելել. ինչպես երգում, իրական կյանքում էլ նրա՝ ճնճղուկի չափ փոքր ապրուստից նա պետք է հարկ վճարի տանուտերին, մի մասը հանձնի համայնքի ամբարներին, մի մասը հանձնի հարուստ հարևանին՝ պարտքի դիմաց: Եվ խեղճ գյուղացուն էլ, ճնճղուկի նման բզկտում են, քրքրում՝ իրենց հասույթները կորզելու համար:
Armenian folk joke song "Kot ou kes korek ounem". Performs "Sharakan" early music ensemble. Vocals by Nelli Hovakimian and Lousine Asilian. Conductor and art director is Daniel Yerazhisht.
Երգի խոսքերը՝

Կոտ ու կես կորեկ ունիմ ցանելու համար.
Ճընճուղներ թըռան եկան ուտելու համար.
Կըզվա քար առա գետնեն զարնելու համար.
Թըռան, գացին բերդի տանիս գանգտելու համար:

Ա՛յ ճընճըղիկ,
Կարմիր տոտիկ
Սպիտակ փորիկ,
Ուտեն կըտիկ,
Խըմեն ջըրիկ,
Առվի եզրիկ
Պըստիկ-մըստիկ,
Փախչեն երթան
Ման գալու համար...

Ղասաբներ ժողվան, եկան մորթելու համար,
Պառավներ ժողվան, եկան փետրելու համար,
Նորհարսներ ժողվան, եկան դեղմաշկի համար,
Աղջիկներ ժողվան, եկան դեղդըրի համար:

Երեցներ ժողվան, եկան օրհնելու համար,
Ըռեսներ ժողվան, եկան խորվածի համար,
Համբարներ ժողվան, եկան գովելու համար,
Ազաբներ ժողվան, եկան թամաշի համար:



կըզվա - կռացա
ղասաբ - մսագործ
դեղմաշկ - հավի ոտի մաշկից շինած փոքրիկ աման, որի մեջ աչքի ծարիր
են պահում
դեղդիր - ոսկրի կամ փայտի փոքրիկ գործիք, որով աչքերին ծարիր են
քսում
ծարիր - սուրմա, մազերը՝ հոնքերը՝ թարթիչները ներկելու ներկ
ըռես (ռես) - տանուտեր, գյուղապետ
համբար - այստեղ՝ ամբարապետ
ազաբ - չամուսնացած երիտասարդ
թամաշա - դիտում
Category
Armenian Traditional Folk Music Armenian Music Videos - Երգեր
Be the first to comment